प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा प्रत्यक्षबाट मात्र १२५ सिट जित्न सफल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा मधेशी समुदायको विशेष अकर्षण देखिएको छ । निर्वाचन आयोगबाट प्रकासित मत परिणाम अनुसार मधेशी समुदायबाट मात्र २५ जनाले प्रत्यक्षबाट चुनाव जितेका छन् ।
रास्वपाबाट प्रत्यक्षमा निर्वाचित सदस्य २० प्रतिशत मधेशी समुदायबाट देखिन्छ । यो संख्यामा वरिष्ठ नेता बालेन्द्र साह र सुनसरी र मोरङबाट निर्वाचित प्रतिनिधि समेतको हो । मधेश प्रदेशको धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ र रौतहटको क्षेत्र नम्बर २ बाहेक सबै क्षेत्र रास्वपाले जितेको छ । रास्वपाले मधेश प्रदेशबाट सर्लाही १ बाट निलिमा कार्की, रौतहट ४ बाट गणेश पौडेल र पर्सा १ बाट हरि पन्त बाहेक सबै निर्वाचन क्षेत्रमा मधेशी समुदायको उम्मेद्वार बनाएको थियो ।
रास्वपाबाट निर्वाचित प्रतिनिधि सभा सदस्यमा मुस्लीमको संख्या २ रहेको छ । मुस्लिम समुदायलाई पनि मधेशी अन्तर्गत नै राख्ने हो भने यसको प्रतिशत अरु बढ्ने छ । यस बाहेक ५ जना थारु उम्मेद्वारले पनि रास्वपाबाट जितेका छन् । एक जना धिमाल, एकजना राजबंशी पनि रहेको छ । थारु, धिमाल, राजबंशी र मुस्लिम समेत मधेश भूमि थातथलो भएका जाति हुन् ।
१२५ जना पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणालीबाट बिजय हासिल गरेकोमा रास्वपामा १२ जना महिला रहेका छन् । यो कुल विजयी उम्मेद्वारको ९.६ प्रतिशत हो । संविधान अनुसार ३३ प्रतिशत महिला बनाउन रास्वपाले थप महिला समानुपातिक सूचिबाट ल्याउनु पर्ने हुन्छ । यसको संख्या कुल सिट संख्याको आधारमा हुन्छ । यसका आधारमा पनि रास्वपाले थप ४९ जना महिलालाई समानुपातिक प्रणालीबाट मनोनयन गर्नू पर्ने हुन्छ । अहिलेको जस्तै समानुपातिक प्रणालीबाट मत ल्याएमा रास्वपाले ५८ जना समानुपातिक प्रणालीको बन्द सूचिवाट प्राथामिकताका आधारमा छान्न सक्छ ।
रास्वपामा अहिले निर्वाचित महिलाहरु सबैभन्दा धेरै खसआर्य समुदायबाट छन् । खसआर्य समुदायका ७ महिलाले प्रत्यक्ष चुनाव जितेका छन् । यसै गरी मधेशीबाट एकजनाले प्रत्यक्षबाट चुनाव जितेका छन् । थारु एकजना, गुरुङ्स्या एकजना, तामाङ्स्या एकजना, मगर एकजना, थारु एकजनाले प्रत्यक्षबाट चुनाव जितेका छन् ।
त्यो त सम्पूर्ण रास्वपाका निर्वाचित प्रतिनिधि सभा सदस्यहरुमा ९३ जना त खस आर्यका मात्र निर्वाचित भएका छन् । खसआर्य पुरुषमा केवल ७ जना महिला चुनिएका छन् ।
रास्वपाको सम्पूर्ण सदस्यमा सबै भन्दा कमजोर उपस्थिति दलित समुदायको रहेको छ । दलितबाट प्रत्यक्षमा चुनाव जित्नेमा एकजना खगेन्द्र सुनार मात्र हुन् । उनले बाँकेबाट चुनाव जितेका हुन् । दलित समुदायबाट टिकट पाउनेमा उनीमात्र थिए ।
निर्वाचन जित्नेमा अर्को कमजोर समुदाय आदिवासी जनजाति समुदाय हो । रास्वपाबाट चुनाव जित्ने मौका पाएका आदिवासी जनजातिहरुमा १८ जना मात्र रहेका छन् । यस मध्ये थारु पाँच, नेवार चार, गुरुङ र तामाङ दुइ दुइ जना, मगर, धिमाल, राजबंशी एक एकजना रहेका छन् । यो भनेको २२.०५ प्रतिशत मात्र हो ।
नेपालमा आदिवासी जनजातिको जनसंख्या करीव ३८ प्रतिशत रहेको छ । ३८ प्रतिशत जनसंख्या भएको समुदायको प्रतिनिधित्व केवल १८ जना देखिनु रास्वपाको आदिवासी प्राथामिता नपरेको देखिन्छ ।
यो प्रतिनिधित्वमा ६० सूचिकृत मध्ये ७ समुदाय मात्रै परेको छ । सबैभन्दा ठूलो समुदाय रहेको मगर समुदायको प्रतिनिध्व झापाबाट एक्ली इन्दिरा रानाले गर्नू पर्ने अवस्था छ । अर्को ठूलो जनसंख्या भएको तामाङको प्रतिनिधित्व आशिका तामाङले र सूर्य बहादुर तामाङले गर्नु पर्ने हुन्छ । उहाँहरु आदिवासी मुद्धा र समुदायको सरोकारसंग सम्बन्ध नभएको विगतले देखाउँछ ।
ठूलो समुदायको कुरा गर्ने हो भने राई, लिम्बु र शेर्पा समुदायको सून्य प्रतिनिधित्व छ । यसको क्षतिपुर्ती समानुपातिक प्रणालीबाट गर्नु पर्ने रास्वपालाई बाध्यता छ । अझ अन्य सिमान्तकृत लोपोन्मूख समुदायको प्रतिनिधित्व त समानुपातिक बन्द सूचिमा पनि राखिएको छैन । यो निर्वाचनमा ती समुदायको प्रतिनिधित्व असम्भव जस्तै देखिन्छ ।
कुनै पनि राट्रिय पार्टीमा भरसक सबै समुदायको प्रतिनिधित्वको अपेक्षा गरिन्छ । रास्वपाजस्तो उदीयमान राष्ट्रवादी दलमा यो अपेक्षा झनै बलियो भएर मुखरित हुन्छ । तर यस पार्टीले निर्वाचनका लागि निर्वाह गरेको भूमिका र नेपालको विविधता प्रतिको दृष्ट्रिकोण त्यति उदार भएको पाइन्न । निर्वाचन क्षेत्र धेरै भएका र जिल्ला र शहरी क्षेत्रमा दल केन्द्रीत भएका कारण पनि यस्तो हुन सक्छ । तथापि निर्वाचन परिणामको तस्वीर पूर्ण रुपमा नआएको हुँदा अहिले नै आलोचनात्मक टिप्पणी गर्नु अपरिपक्व हुन्छ ।
