तामाङ पत्रकारहरुको राष्ट्रिय भेला, दश लाख रुपैयाँको अक्षयकोष

Admin
Admin७ जेठ २०८०, आइतवार
तामाङ पत्रकारहरुको राष्ट्रिय भेला, दश लाख रुपैयाँको अक्षयकोष

तामाङ पत्रकारहरुको साझा संस्था तामाङ पत्रकार संघको दुई दिने राष्ट्रिय भेला सम्पन्न भएको छ । शुक्रवारबाट काठमाडौंको नक्सालस्थित होटल क्राउन प्लाजामा शुरु भएको भेला शनिबार सम्पन्न भएको हो । 

भेलाको उद्घाटन वाग्मती प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री बहादुरसिंह लामाले गर्नू भएको थियो । भेला उद्घाटन गर्दै मन्त्री लामाले प्रदेशप्रति स्थानीय र संघ दुबै सरकारले गरेको व्यवहार ठीक नभएको बताउनु भएको थिाये । 

संघले तामाङ पहिचानजनित विषयमा कलम चलाउने तामाङ पत्रकारलाई सम्मान गर्ने गरी ‘तामाङ पत्रकार अक्षयकोष’ घोषणा गरेको छ । संघका अध्यक्ष सुवास योञ्जनले १० लाख रुपैँया बराबरको अक्षयकोष स्थापना गरेको बताउनु भयो । योन्जनका अनुसार साढे ६ लाख रकमसमेत कबोल भइसकेको छ ।

मन्त्री लामाले प्रदेशको बजेटतिर दुबै सरकारले आँखा लगाउने गरेको पाइएको दाबी गर्नू भएको थियो । दुई तहको सरकारले पैसामा आँखा लगाएर प्रदेश नै नचाहिने खालको तर्क हुन थालेको उहाँको भनाई थियो । यस्तो व्यवहारले प्रदेश गएमा संघीय सरकार पनि नरहने र स्थानीयले पनि अधिकार नपाउने लामाले बताउनु भयो । ‘प्रदेशै गएपछि त संघ पनि रहँदैन । प्रदेश गइसकेपछि त संघीयता नै गयो नि । व्यवस्था नरहे कसरी स्थानीयले अधिकार रहन्छ तरु यो कुरा बुझ्नुप¥यो,’ मन्त्री लामाले भन्नु भयो ।

यद्यपि तीनै सरकारले एकै खालको काम गर्दा जनता भने झुक्किएको उहाँको भनाई थियो ।  ‘डुप्लिकेसन धेरै भएको छ । संघले पनि त्यही काम गर्ने प्रदेशले पनि त्यही काम गर्ने स्थानीयले पनि त्यही काम गर्ने । भनौ भने साथीहरु जागिहाल्ने । नभनौ भने गाह्रो पर्ने,’ मन्त्री लामाको गुनासो थियो ।

अक्षयकोष घोषणा
संघले तामाङ पहिचानजनित विषयमा कलम चलाउने तामाङ पत्रकारलाई सम्मान गर्ने गरी ‘तामाङ पत्रकार अक्षयकोष’ घोषणा गरेको छ । संघका अध्यक्ष सुवास योञ्जनले १० लाख रुपैँया बराबरको अक्षयकोष स्थापना गरेको बताउनु भयो । योन्जनका अनुसार साढे ६ लाख रकमसमेत कबोल भइसकेको छ ।

कोषबाट संघले हरेक वर्ष ५० हजार रुपैँया बराबरको ‘पहिचानमुलक तामाङ पत्रकारिता लेखनावृद्धि (फेलोसिप)’ प्रदान गर्ने तयारी समेत गरेको छ ।तामाङ पत्रकार संघले पत्रकारितामार्फत् तामाङ भाषा, पहिचानका क्षेत्रमा योगदान पु¥याउने दुई जना तामाङ पत्रकारलाई ‘तामाङ मिडिया अवार्ड’ र एक जनालाई ‘दिपेन्द्र दोङ स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार’ अन्तर्गत एक जनालाई प्रदान गरिने छन् । उनीहरुलाई जनही १० हजार रुपैयाँका दरले पुरस्कृत गर्ने तामाङ पत्रकार संघले जनाएको छ ।

स्थानीय तहसम्बन्धि अन्तरक्रिया 
भेलामा स्थानीय तहमा तामाङका मुद्दा विषयमा गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघका सल्लाहकार वंशलाल तामाङ र बुढानिलकन्ठ नगरपालिकाकी उपप्रमूख अनिता लामासँग अन्तरक्रिया गरेको छ । 
ईन्द्रावती गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्षसमेत रहनुभएका तामाङले आफ्नो कार्यकालमा संस्कृति जोगाउन पथामिकता दिएको बताउनु भयो । 

‘पढ्नु र जागिर खानुमात्र थिएन सामाजिक चेतना निर्माणको पनि विषय थियो । संगठनले मेरो क्षमता हेरेर टिकट दियो । अरुको घरमा टिकट पाउँदा हर्षोउल्लास भएको थियो, मेरोमा रुवाबासी,’ उपमेयर लामाले आफनो कथा सुनाउनु भयो, ‘पोलिटिक्स डिस्ट्रोय हुँदैछ । आशा लाग्दा अनुहार यहाँ आउन सक्दैन भनेर ।’

विकासका क्रममा तामाङ पहिचान भएको बस्ती मासिएको बारेमा तामाङको जवाफ थियो, ’विकासको अर्को स्वरुप विनास बन्नुहुदैन । तर विकासलाई आत्मसात गर्दै लानुपर्छ ।’त्यसरी नै बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाकी उपमेयर अनिता लामाले आफ्नो कार्यकालबाट नगरपालिकाभर ल्होछार उत्सवका रुपमा मनाउन थालिएको बताउनु भयो । ‘पालिकापालिकाले ल्होछार मनाउँदा सार्वजनिक बिदा दिन्छ । यो पनि एउटा राजनीतिक बिम्ब हो,’ लामाले भन्नु भयो ।

आफ्नो राजनीतिक संघर्ष सुनाउँदै उनले आफूले टिकट पाउँदा घरमा रुवाबासी भएकोसमेत उनले बताइन् । ‘पढ्नु र जागिर खानुमात्र थिएन सामाजिक चेतना निर्माणको पनि विषय थियो । संगठनले मेरो क्षमता हेरेर टिकट दियो । अरुको घरमा टिकट पाउँदा हर्षोउल्लास भएको थियो, मेरोमा रुवाबासी,’ उपमेयर लामाले आफनो कथा सुनाउनु भयो, ‘पोलिटिक्स डिस्ट्रोय हुँदैछ । आशा लाग्दा अनुहार यहाँ आउन सक्दैन भनेर ।’

आफूले पाएको टिकट बाआमाले गरेको लगानीको परिणाम भएकोसमेत उहाँको भनाई थियो । विकासका क्रममा अहिले तामाङहरुले आफ्नो जमिन गुमाउन थालेकोसमेत लामाको भनाई रह्यो । ‘बुढानिलकण्ठका तामाङहरु घरघरमा जाँडरक्सी बेच्थे । सुकुटी बेच्थे । अहिले तामाङहरु जहाँको तही छन् । तर डाँडाका जग्गाहरु छोराछोरीलाई शिक्षा दिन तथा विभिन्न कारण डाँडा गाउँ र तौलुङ अर्कैको बन्यो,’ उहाँको तर्क थियो । 

पत्रकारलाई प्रशिक्षण 
दोस्रो दनि शनिवार प्रशिक्षणात्मक कार्यक्रम भएको थियो । तामाङ पत्रकार संघका पूर्वअध्यक्ष जगतमान दोङले ‘तामाङ पत्रकार संघको सांगठनिक विकासक्रम र वर्तमान नेतृत्वको कार्यभार’ विषयमा प्रशिक्षण सञ्चालन गर्नू भएको थियो । उहाँले तामाङ संघसंस्थालाई सिर्जनात्मक खबरदारी गर्नेदेखि हरेक संस्थासँग समदुरीको सम्बन्ध कायम राख्नुपर्ने काम संघको नेतृत्वमा हुनुपर्ने धारणा राख्नु भयो । 

वरिष्ठ पत्रकार कुमार यात्रु तामाङले तामाङ आदिवासी जनजातिका मिडिया सरोकार विषयमा जानकारी दिँदै आइएलओ १६९ र आदिवासी जनजातिको अधिकार सम्बन्धि संयुक्त राष्टसंघीइ घोषणापत्रको कार्यन्वयन हुनु पर्नेमा जोड दिनु भयो । उहाँले आदिवासी तामाङ पत्रकारहरुले विऔपनिबेशीकरण, आदिवासी ज्ञान प्रणाली, प्रथाजनित संस्था, प्राकृतिक स्रोत र साधानको अधिकार सम्बन्धि कलम चलाउनु पर्नेमा जोड दिदै स्वतन्त्र पूर्ब सुसुचित सहमति बिना चलाइएका विकास निर्माण सम्बन्धि खबरदारी गर्नू पर्नेमा प्रकाश पार्नू भएको थियो ।

संघका सल्लाहकार अमध्वज लामाले ‘तामाङ पत्रकाररको क्षमता अभिवृद्धि र स्रोत पहिचान’ विषयक प्रशिक्षण दिनु भएको थियो  । लामाले तामाङ पत्रकारले स्रोतमा पहुँच बढाउन र व्यवसायिक क्ष्मता बढाउन जोड दिदै ‘स्रोतमा पहुँच बढाउनुप¥यो । व्यवसायिक क्षमता बढाउनुप¥यो,’ लामाले भन्नु भयो, ‘त्यसपछि आन्तरिक श्रोत, बाह्य स्रोत, अन्य स्रोतको खोजी गर्न सकिन्छ ।’ प्रशिक्षण सत्र संस्थाका पूर्वअध्यक्षसमेत रहनु भएका सचिवालय सदस्य विष्णु तामाङले सन्चालन गर्नू भएको थियो । 

बागमती प्रदेश सञ्चार मन्त्रालयका प्रेस रजिस्ट्रार रेवती सापकोटाले तामाङ भाषालाई डिजिटालाइज गर्नुपर्ने धारणा राख्नु भयो । मातृभाषा पत्रकारिता र प्रेस रजिस्ट्रार कार्यालयको भूमिका विषयक अन्तरक्रियामा सापकोटाले भन्नु भयो ‘तामाङ भाषालाई डिजिटालाइज गर्नुपर्छ । जसले गर्दा गुरुङले तामाङ भाषालाई तमु भाषामा बुझोस् । अंग्रेजले आफ्नो भाषामा ।’


 

प्रतिक्रिया

अन्य सामाग्रीहरु Admin